Teknoloji:
Başkanlık Sistemi Nedir? Nasıl Kabul Edilir - Araklı

Başkanlık Sistemi genel anlamı olarak, devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükûmet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi sistem olarak açıklanmaktadır. Bu sistemin özelliklerinden bir tanesi, Başkanlık sisteminde yasamanın yürütmeyi fesh etme yetkisi olmadığıdır. Son dönemler gündeme gelen ve herkesin merak ettiği Başkanlık Sistemi, başkanlık sistemi özellikleri nelerdir, hangi ülkeler başkanlık sistemini kullanıyor, başkanlık sistemi nedir, başkanlık sistemi ile yönetilen ülkeler, başkanlık sistemi anketi, başkanlık sistemi Türkiye, başkanlık sistemi için kaç milletvekili gereklidir, başkanlık sistemi ile yönetilen ülkeler ile ilgili detaylı bilgiyi haberimizden ve ulkehaber.com sitemizden bulabilirsiniz.

SON DÖNEMLERİN ÇOK KONUŞULAN KONUSU "BAŞKANLIK SİSTEMİ" NEDİR?  

Türkiye’de son dönemlerde adından sıkça söz ettiren Başkanlık sistemi ile ilgili herkes tarafından çok çeşitli yorum ve varsayımlar ortaya atılıyor. Uzun zamandır gündem de olan, 1 Kasım seçimlerinin sonuçlarının açıklanmasından sonra çok fazla konuşulan Başkanlık Sistemi ile ilgili akıllara takılan soruları ve sistemin bilinmeyen yönlerini Ülke Haber olarak sizler için araştırdık…

başkanlık sistemini hangi ülkeler kullanıyor!

Başkanlık Sistemi; Başkanlık sistemi, devlet yönetiminde tek bir kişinin başkanlığında hükûmet etme ve devleti yönetme esasına bağlı siyasi bir sistemdir. Başkanlık sisteminde yasamanın yürütmeyi fesh etme yetkisi yoktur. Yasama, yürütme ve yargı organları arasında kesin bir ayrıma ve dengeye dayanan, yasama ve yargı organlarının demokratik denetimi içinde, yürütmenin iktidar olanaklarını genişleten bir hükûmet sistemidir. Başkanlık sistemi, Başkanlık hükûmeti sistemi olarak da adlandırılmaktadır. Başkanlık sistemi uygulandığı kimi ülkelerde yolsuzluk, otoriterlik, nepotizm (tanıdık kayırma), diktatörlüğe araç olma ve çoğulculuk karşıtı uygulamalar gündeme geldiğinde eleştirilerin ana odağı olmaktadır. Başkanlık sisteminin bulunduğu kimi ülkelerin yolsuzluk, nepotizm ve otoriterliğin aşılabilmesi amacıyla başkanlık sisteminden parlamenter sisteme geçtiği örnekler bulunmaktadır.  Başkanlık sistemiyle yönetilen ülkeler genellikle cumhuriyet olduğu için devlet başkanları Türkçede cumhurbaşkanı olarak adlandırılmaktadır. Örnek olarak, İran Cumhurbaşkanı, Güney Kore Cumhurbaşkanı gibi… Başkanlık Sistemi ile yönetilen Amerika Birleşik Devletleri de bir cumhuriyet olmaması nedeniyle ülkenin resmî adında cumhuriyet geçmemesinden dolayı, ABD cumhurbaşkanı çoğunlukla yalnızca başkan olarak adlandırılmaktadır. Başkanlık sistemi uygulandığı kimi ülkelerde yolsuzluk, nepotizm (tanıdık kayırma), otoriterlik, diktatörlüğe araç olma ve çoğulculuk karşıtı uygulamalar gündeme geldiğinde eleştirilerin ana odağı olmaktadır. Başkanlık sisteminin bulunduğu kimi ülkelerin yolsuzluk, nepotizm ve otoriterliğin aşılabilmesi amacıyla başkanlık sisteminden parlamenter sisteme geçtiği örnekleri de bulunmaktadır.  

BAŞKANLIK SEÇİMİ İÇİN KAÇ MİLLETVEKİLİ GEREKLİ?

Başkanlık sistemi için gerekli oyu verecek milletvekilinin 330 olması gerekmektedir.

BAŞKANLIK SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Başkanlık sisteminin özellikleri; Devlet başkanı yasa önermez fakat yasama organının (parlamento) yaptığı yasaları veto etme hakkına sahiptir. Buna rağmen yasama organından nitelikli bir çoğunluk bu vetoyu iptal edebilir. Bu yöntem İngiliz Monarşi sisteminde herhangi bir yasanın kraliyet onayı olmadan yürürlüğe konamayacağı ilkesinden türetilmiştir.

Sabit bir başkanlık süresi vardır. Seçimler kurgulanmış tarihlerde yapılır.

Güvensizlik oyu ile hükûmet düşürülüp erken seçimler düzenlenemez. Bazı ülkelerde devlet başkanının yasaları çiğnediği durumlarda İngilizce olarak "Impeachment" denilen meclis soruşturmasıyla erken seçimlere gidilmesi biçiminde kural dışılıklar vardır.

Yürütme erki tektir. Kabine üyeleri devlet başkanıyla birlikte çalışır ve yürütme ile yasama organlarının ilkelerini uygulamak zorundadırlar. Başkanlık sisteminde devlet başkanının bakanlar kurulu için önerdiği adaylar ve hakimler yasama organı tarafından onaylanmalıdır.

Devlet başkanı; kabine üyeleri, ordu veya yürütme erkinin herhangi bir çalışanını doğrudan yönetme hakkına sahiptir. Fakat hakimleri fesh etme veya emir verme gibi bir yetkisi yoktur.

Yasama ve yürütmenin ayrıldığı yönetimlerde suçtan hüküm giymiş mahkûm ve suçluları affetme veya cezalarını hafifletme genelde devlet başkanının elindedir. "Başkan" terimi yalnızca başkanlık sistemiyle yönetilen ülkelere has bir ifade değildir. Örneğin popüler olsun veya olmasın, yasal yollarla seçilmiş olsun veya olmasın bir diktatör de başkan olarak isimlendirilir. Aynı şekilde bunun tersi olarak pek çok parlamenter ve demokratik sistemlerde de devlet başkanı konumuna büyük ve görkemli törenlerle geçer. Türk tipi başkanlık sistemi nedir?

AK PARTİ’NİN ÖNERDİĞİ BAŞKANLIK SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ NE?

Başkanlık Sistemi ile ilgili AK Parti’nin önermiş olduğu Başkanlık sistemi birçok yönden ABD’deki modelden ayrılıyor. Bu sisteme göre;

Başkan doğrudan halk tarafından 5 yıllığına seçilecek. Başkan olmak için 40 yaşında ve üniversite mezunu olma şartı korunacak.

Bir kişi iki dönem başkanlık yapabilecek. Başkan, seçimler öncesinde başkan yardımcısını da halka açıklayacak. Sistemde üniter yapı korunacak, tek parlamento olacak. Meclis’in milletvekili sayısı 550 olarak korunacak. Parlamento seçimleri ile başkanlık seçimi eş zamanlı 5 yılda bir yapılacak. Ancak “3 yılda bir parlamentonun yarısının yenilenmesi” formülü üzerinde de çalışılıyor.

Bu durumda, yenilenecek üyeler kurayla belirlenecek. Başkan Meclis’e değil sadece halka karşı sorumlu olacak. Bu nedenle güvenoyu ve gensoru uygulamaları kaldırılacak. Bu yolla başkan ve kabinenin düşürülmesi imkânı da olmayacak. Başkan kabinesini parlamento içinden seçmeyecek. Milletvekili olanlar bakan olamayacak. Amerikan sistemin farklı olarak büyükelçi gibi üst düzey bürokratlar başkan tarafından atanacak.

Meclis onayı aranmayacak. Bütçeyi başkan hazırlayacak, Meclis’in bütçeyi attırma ya da eksiltme yetkisi olacak. Modele göre başkan, cumhurbaşkanının halen sahip olduğu yetkilerin yanı sıra bakanları da atayacak.

Hükümetin olduğu gibi partinin yönetimi de başkana geçecek. Parti içinde başkan olduğu sürece partili kimliğinin sürebileceği, parti lideri olmayabileceği formülleri üzerinde de duruluyor. Başkan, vatana ihanet gibi belli başlı bazı suçlardan yargılanabilecek.

Yargılamayı Yüce Divan sıfatı ile Anayasa Mahkemesi yapacak. Başkanı, Yüce Divan'a gönderme yetkisi ise Meclis'te olacak. Meclis, bu kararı nitelikli çoğunluk ile verecek. Başkan hakkında yargılama kararı verilmesi için 367 kabul oyu aranması planlanıyor. Bu başkanlık modelinin Ürdün modeli ile çok benzer olduğu da konuşulan diğer bir görüş. Hatırlatalım Ürdün bir Krallık ve Kral tarafından yönetiliyor.     

Anahtar Kelimeler
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Misafir Avatar
Hüseyin Şahin 1 yıl önce

bizim kültürümüzde ulülemre itaat vardır .özgürlük dışardan gelen baskıya karşıgelmetir. ululemre itaatsızlık hem günah hemde suçtur.oyüzden bizim ülkede başkanlık sistemi nin önü diktaya açıktır.halkımıza özgürlü özümsetmeden başkanlık sistemine geçiş yanlıştır .iyi neyetlli bir girişim değildir.önce demokratişletip özgürlük kavramı özümsetilmeli .şartlar oluşursa başkanlık sitemi belki düşünülebilir .bu aşamada kesinlikle yanlıştır.

Misafir Avatar
Ali Yıldız 1 yıl önce

Baskanlik şart ülkenin onunu acmak adina

Misafir Avatar
alp 1 yıl önce @Ali Yıldız

ne cahil adamlarsınız ya ne demek başkanlık sistemi şart bilmediğin bir sistem hakkında nasıl böyle konuşursunuz ya

-Beğenmedim(0)
Misafir Avatar
siib 2 yıl önce

zb

se

Üniversite Kayıt Dondurma İşlemleri Nasıl...
üniversite eğitiminize devam edemeyecek durumdaysanız kaydınızı sildirmenize gerek bulunmamakta bunun yerine...

Haberi Oku